ispanya ic savasi

20 yy. ispanyol edebiyatindaki akimlari da buyuk olcude degistirmis olan savas..

george orwell'in "homage to catalogna" isimli kitabında anlattığı savas.

anarşistlerin tarih sahnesinde en ciddi biçimde kendini gösterdiği ve faşizme karşı çok fedakar bir savaş verdiği ancak sovyet güdümlü marksistlerin iktidarı ele geçirme tutkusuyla silahsız ve savunmasız bırakılarak kırdırıldıkları ve sscb tarafından fransayla yapılan anlaşma mahiyetinde ülkenin franco'ya göz göre göre teslim edildiği, çok büyük bir tarihi fırsatın kaçırıldığı savaş.

(bkz: robert capa)

no passaran sloganinin dogdugu savas donemi. franconun iktidari ele gecirmesinin en onemli nedeni, savas sirasinda sosyalistlerin birbirlerine dusurulmesi olmustur.

unutulan, unutturulan savaş. (bkz: enternasyonel tugaylar)

(bkz: halk silahlanınca)

japonya bu savas sebebi ile karişmiş olan ortami firsat bilip cini isgal etmeye başlamiştir zira dusundukleri gibi olmuş batili devletler yanibaşlarindaki bu tehlike sebebi ile uzakdoguyu umursamayip cini japonya ile başbaşa birakmişlardir.

ikinci dunya savasi mihver devletlerinin biraraya gelmesini saglayan olay olark da ayrica onemi vardir.

ingiltere ve fransanin hata yapmayip baska turlu davransalar ikinci dunya savasinini engelleyebilecekleri bir ic savastir, sadece ispanyanin degil avrupanin tamaminin savasidir, yatistirma politikasinin ise yaramadigini zamaninda gorebilen dimaglar icin firsat niteliginde bir savastir ama kullanilamamis ve ikinci dunya savasi engellenememistir.

1936 - 1939 yillari arasinda suren ve fasist general franco ve kuvvetlerinin stalinin devrime destek vermemesi nedeniyle zaferiyle sonuclanan kahrolasi savas.franco, hitler ve mussoliniden sagladigi desteklerle 1936 yili sonunda ulkenin yarisina hakim duruma geldi. disaridan gelecek yardimlarin rahatlikla kendilerine ulasabilmesi ve kendi birlikleri arasindaki ikmal islemlerinin kolaylikla yapilabilmesi icin ozellikle portekiz sinir boyunu ele gecirdi. bu arada 1937 yilinda cumhuriyetcilerin elinde bulunan madrid in cevreyle baglantisini kesmeye calisti fakat basarili olamadi.buna karsilik kendisine bagli fasist birlikler araciligiyla kuzeydeki bilbao sehrini isgal etti. francoya bagli birlikler 1938de madridi tekrar kusatti. 1939 yili baslarinda da hem madridi hem de cumhuriyetcilerin elinde bulundurdugu diger sehirler olan barcelona ile valencia yi ele gecirdi. boylelikle franco ve ona bagli olan fasist birlikler ulkeyi tamamen kontrolleri altina aldilar.franco ic savas sirasinda cocuk, kadin, yasli demeden yuz binlerce kisiyi katlettibu savastan sonra ispanya 1975 lere kadar fasizmle yonetildi.

sosyalistlerin mother russiadan yedikleri büyük vurgun sonucu kaybettikleri iç kanatan savaş. öyle ki stalin tarafından verilen tüm sözlere rağmen silah ve mühimmat yardımının zerresi gerçekleşmemiş, balear adaları açıklarında aylarca bekleyen rus donanması şehirlerden yükselen dumanı ve ölümün kokusunu hissedecek kadar yakın olduğu halde tek bir top ateşlememiştir, alman panzer tümenleri ve hava kuvvetleri şehirleri, insancıkları yerle bir ederken.

manic street preachersın if you tolerate this your children will be next ine konu olan savaş.

ingiliz, fransız ve amerikalıların kollarını, alman ve italyanların bacaklarını tuttuğu cumhuriyetin faşistlerce ırzına geçildiği savaştır.

ispanyol halkının birbirini kestiği ve sonucunda franco'nun iktidarı ele geçirerek, medyanın tabiriyle 40 yıl boyu ülkeyi demir yumruğuyla yönettiği savaş.. iç savaşta yenilen sol kesimin belli başlı sembolleri vardır; kırmızı karanfil ve uçlarının ikisi de arkaya atılmış siyah atki..(bkz: viva la muerte)

alman blitzkrieg taktiklerinin ilk provasinin yapildigi savas.

(bkz: barcelona real madrid rekabeti)

(bkz: canlar kimin icin caliyor)

(bkz: la lengua de las mariposas)

cumhuriyetçi marşları için;http://personales.ya.com/altavoz/canciones.htm

ispanya devrimi sol cevreler tarafından ya bilinmez,ya da goz ardı edilir.eger bir bilinc soz konususysa bu da sadece olaya illa ki de elestirel yaklasmak amacıyla olusturulmus bir bilinctir.trocki,ispanya devrimini insanları ayaklandırıp onları iktidardan mahrum bırakan bir sacmalık olarak nitelendirmis,ezeli dusmanı stalin de ondan farksız ve daha acımasız dusunmus,maddi yardımını esirgemekle yetinmemis,kendi sınırlarındaki anarko sendikalistleri cezalandırmıstır.aklımıza tayfun gonulun "kalemi kıran yargıc da idamı gelen devrimci de anarsizme karsıdır" cumlesi geliveriyor nedense..trockinin ve stalinin yaklasımlarının ne denli dogru(!) oldugunu anlamak icin,kucuk bir ornek yeterli olacaktır sanırım..colcov,stalinist bir rus gazetecidir.stalinist olmasına ragmen durruti'nin dostudur ve birgun konusmalarında durrutiye er ya da gec ya stalinist olacagını ya da istemedigi sekilde olecegını soyler.zaman gecer,devrim patlak verir ve colcov durrtuti yi cephede ziyarete gelir.durrutti gordugun uzere hala ne oldum ne de stalinist oldum der ve gulusurler,ancak bir sure sonra colcov da stalinist politikanın kurbanı olur ve kursuna dizilerek oldurulur...

(bkz: liberta)

(bkz: ernest hemingway)

korkulur ki; bask bolgesinin dayanma noktası tukenmesin....yoksa amigolar yine bir ic savas tehdidi altina girecekler...

sosyalistlerin, ozellikle stalin'in bustunu mutfak tezgahina koyanlarin ayrintilari hakkinda konusmaktan cekindigi bir savastir bu tabii. eger sorarsaniz siyasi konjunktur, stratejik perspektif gibi mesut yilmaz cumleleri dillerinden dusmez. bir diger tabu konu (bkz: hitler stalin ittifaki)

(bkz: land and freedom)

(bkz: libertarias)

tesadüf eseri çekilen bu fotografla bir çok insanın hafızalarında yer tuttmuş olan savaşhttp://www.uiowa.edu/...alphotos/spanishcivilwar.html

(bkz: ay carmela)

muzikteki yansimasi icin;(bkz: asturias)

dunya halklarina savasi ve birligi ogreten ic savas.

genel yüzeysel bi bilgi vermek isterim zira türkiye de pek lafı geçmeyen ana 20. yüzyıl ın çok önemli olaylarından birisidir. nedenleri (1936-1939)ülkede daha önce de var olan ve de 1898 de afrikadaki son önemli kolonilerin kaybedilmesi yle hızlanan ekonomik buna ek olarak sosyal politik bozuklukların sonucu oluşmuş yaklaşık 600 000 kişinin ölmüş olduğu aynı milletten insanların birbirini kesip biçtiği savaş. 1923 de diktatör general de rivera başa geçene kadar 33 tane kabine değişmiştir, ülkenin yeni monarşik yapısında politik açıdan istikrarsız bi durumda oluşu ekonomik ve sosyal durumu çok kötü bi biçimde etkilemiştir. bu iç savaş için gerekli tabanı oluşturmuştur. yönetim 19. yüzyılda çıkarmış olduğu yasayla kliseye sürekli bir maddi yardım sağlamış (tabiki klisenin krala mutlak destek vermesi koşuluyla) bu da zaten katolik olan ülkedeki konumunun gittikçe süperleşmesine ve toprakların büyük bi kısmına sahip olmasına neden olmuştur. aynı zamanda asiller ve ordunun karşılıklı çıkarlar nedeniyle kralcı ve dolayısıyla sağ görüşlü olması gibi bir durum söz konusuydu. halkın çok büyük bi kesimi eğitimden yoksun ve neredeyse açlık sınırında olması bunun yanısıra ülkedeki çok büyük bi kısmın vur patlasın çal oynasın şeklinde davrandığı durum bu sosyal patlamanın nedenlerinden biriydi, bunun dışında avrupadaki faşist ve komünist eğilimler de ülkedeki polarizasyonun nasıl olacağını biçimlendiren etkenlerdendi. genelde halk ve katalonya basktaki işçi sınıfı, sınıfların eşitliğini savunan komünist, anarşist, sosyalist grupların yanında yer almayı tercih ederken ülkede önemli bir de milleyetçi faşist kesim de vardı.bu gruplar de rivera nın döneminde biraz daha durulmuş gözükselerde yine de onun kendilerini zaptedememesi sonucu yönetimden gitmesi sonrası kurulan 2. cumhuriyet te nasyonalistler ve sonrasında cumhuriyetçiler yönetime gelmişler ama ülke içersinde büyüyen karmaşaya engelleyememişlerdir. 1936 yılında cumhuriyetçi lider sotelo nun öldürülmesi sonrası iç savaş başlamış ülkedeki cumhuriyetçiler avrupada görülmüş en zorlu mücadelelerden birini vermiş ama sonucunda franco gelmiş ve olayı bitirmiştir.

(bkz: picasso)(bkz: guernica)

(bkz: andre malraux)

franco liderliğindeki kralcı faşistlerin cumhuriyete karşı çıkmalarıyla başlamıştır. ispanya halkı ülkenin dört bir yanında örgütlenmiş ve savaşmıştır. çeşitli uluslardan yurtseverle, komünistler ,anarşistler,troçkistler enternasyonel tugayları kurmuşlar ve ispanya halkının yanında cesurca savaşmışlardır.amerikalı devrimcilerde lincon tugayı olarak savaşa katıldılar.fakat alman yardımıyla franco galip geldi ve ülke faşistlerin eline geçti.ernest hamingway in çanlar kimin için çalıyor romanı ispanyol iç savaşını en iyi anlatan romanlardan birisidir.

savas: ispanya iç savasi savasin yarattigi acilari,yikimi anlatan bir resim: guernica sanatçi: picasso resimle ilgili bir anekdot 1938 yilinda paris'te, fransa'da görevli bir nazi subayi, picasso'nun seine nehri'ne bakan atölyesine gelir. tablolari inceler. sonra guernica'nin versiyonlarindan birinin karsisina geçer. dev boyutlardaki tablonun versiyonunu uzun uzun seyrettikten sonra yüzünde igrenir gibi, küçümser bir saskinlikla picasso'ya dönerek "bunu siz mi yaptiniz?" diye sorunca, picasso'nun yaniti bir tokat gibi patlar: "hayir, siz yaptiniz!"

http://orpheus.ucsd.edu/...oll/visfront/vizindex.html (posterler)

(bkz: yasimi tutacaksin)

pablo neruda nın bir şiiri ile anlatılabilecek savaşanlatalim hani ya leylaklar, diyeceksiniz? hani ya diyeceksiniz, gelincikler bürünmüş, metafizik? kuşlarla,boşluklarla elenmiş, kelime yağmuru; hani ya diyeceksiniz? al buyur: bir mahallesinde yaşıyordum, madrid'in: çanlı,çalar saatli,ağaçlı. kocaman, meşin bir okyanus gibi, uzaktan görünürdü kastil'in kuru çehresi. çiçekler evi'ydi, evimin adı. itırlar fışkırırdı, köşe bucak. güzel evdi bu köpekleri,bebeleriyle. raoul,hatırında mı? ya senin,raphael? sen federico, hatırında mı? sen,yer altında yatan, hatırladın mı, balkonlu evimi? haziran güneşi hani, çiçekler basardı ağzına, orda... kardeş,kardeş, ateşli seslerden ibaretti, her şey; mallardaki tuzdan, çırpınan ekmek yığınından, ibaretti her şey; donuk bir hokka gibi duran, heykeliyle; arguülles'deki mahallemin, çarşıları... yağ akardı kaşıklara, caddeleri doldururdu, el ayak sesleri,derin.. metreler, litreler, kıvıl kıvıl hayat; istif istif balık yığınları, çatılar: yorgun çan kulelerinin, yüceldiği; soğuk güneşle kaynaşan, çatılar.. patateslerdeki, narin ve taşkın fildişi beyazlık; yumak yumak dalgası, domateslerin: tıngır mıngır,haydi denize... bütün bunlar, tutuşuyorlardı, bir sabah; közler, insanları dağlayarak, topraktan çıktılar, bir sabah; nah bu anda ateş, nah,bu anda barut, bu anda kan. bebekleri öldürmek için, göğün yücesinden geldiler, göğün: uçakları, magriplileriyle, haydutlar; yüzükleri, kurumlu avratlarıyla, haydutlar; kara keşişleri, dualarıyla, haydutlar; ve, çocuk kanları,caddelerden, aktı tıpış tıpış, çocuksu çocuksu. çakallar, çakalların tiksineceği çakallar! taşlar, dalar dikenlerin dişlerken tu diyeceği taşlar! engerekler, engereklerin kin güdeceği engerekler! sizleri, gurur ve bıçaklardan bir dalgayla, boğmak için; önünüzde gördüm ispanya'nın, kıyamet kanını. generaller, gelin de, yıkılmış evimi görün. görün, yaralı ispanya'yı. her göçük evden, bir ateş metal çıkar ama, çiçek yerine. her yarasından, ispanya'nın; doğar ispanya. her ölmüş bebekten, çıkar, bir mavzer: gözleri de var,gözleri. mermiler doğar, her cürümden; mermiler ki gün ola kalbinizde yeri. neden diyorsunuz şiirlerin, söz açmaz, düşten yapraktan; doğduğun yerin, yüce volkanlarından? gel de gör: caddeler kan-revan. gel de gör: caddeler kan-revan. gel de gör: caddeler kan-revan

nerden okudugumu simdi hatirlayamadigim türkiye'den sivaslibir antifasistin katildigi, slogani "no pasaran" olan, cumhuriyetcilerinyenilip franco diktatörlügünün kurulmasiyla sonuclanan ic savas.bazi akdeniz ülkelerinin kimi gücleri sonradan bu ideolojiyi örnek alip daha kisa yoldan devirme islemine girismislerdir.

hafız avasas'la birlikte farklı taraflarda savaştığımız çeşitli kahramanlık destanlarına imza attığımız büyük mücadele.

bize sunduğu binlerce hüzünden sadece biri olarak: (bkz: john cornford)

(bkz: partido communista de espana)(bkz: frente popular)(bkz: condor lejyonu)(bkz: garibaldi tugayı)(bkz: poum)

(bkz: el perro negro stories from the spanish civil war)

(bkz: cnt)(bkz: ugt)

(bkz: for whom the bell tolls)

(bkz: ispanya ic savasi askeri asamalari)

(bkz: a las barricadas)(bkz: anarsinin kısa yazi)(bkz: ülke ve özgürlük)(bkz: libertarias)(bkz: cnt)(bkz: fai)(bkz: buenaventura durruti)

cumhuriyetin bayrağı için : http://es.wikipedia.org/...econd_spanish_republic.svgedit : ispanya milli takımının laciverti , neden üçüncü renk olarak seçtiği bu bayrağı gördükten sonra anlaşılmıştır. not: bu sadece öne sürülmüş bir tezdir aksi ispatlanana ve lacivertin nerden geldiği açıklanana kadar tarafımca böyle düşünülecektir*

poum * militanları tarafından kurtarılmış olan kasabalar da şehirler de sosyalizmin birkaç örneğinin vuku bulduğu savaş.land and freedom adlı filmde bu tür uygulamaların nasıl yapılacağı konusunda bir tartışma yer alır. bu tartışma da bir grup toprakların kollektivize edilmesini savunurken, diğerleri şu anda faşizme karşı savaş vermekte olduklarını ve toprakların kollektivizminden önce cepheye yardıma öncelik verilmesini, zira insanlar yaşamıyorsa kollektivizenin onlara fayda etmeyeceğini savunur. burada ortaya çıkan şudur ki, kitaplarda yazılan çizilen teoriler her zaman pratikte tutarlı sonuçlar çıkarmayabilir.tartışmanın sonunda oylama yapılıyor ve tüm toprakların kollektivize edilmesi kararı çıkıyor.işte ispanya iç savaşı'nda bu tür olaylar ile sıkça karşılaşıldı. çoğu yerde açlıktan kırılan halk kollektivizasyon ile belli bir tokluğa ulaştı. sosyalistler bu nedenden dolayı yerel halk tarafından sıkça desteklendi.stalin, almanya da yükselen faşizmin ilk hedefinin rusya olduğunu önceden kavradı ve bununla daha kolay başedebilmek için ispanya da sağlam bir sovyet uydusu kurmaya karar verdi. bu nedenle tanklarını ve askerlerini buraya gönderdi. eğer poum ve cnt'nin savaşı sürdürmesine izin verirse, istediği sovyet uydusunu kuramayacağını biliyordu. bu nedenle cumhuriyetçilere, komünist parti üyesi olmayan herkesin illegalize edilmesi baskısını uyguladı. bunun sonucunda poum illegal oldu, bir çok mevzi terkedilmek zorunda kalındı. faşizme karşı savaşanların birbirleriyle savaşmaları vuku buldu. böylece başlar sol'un ispanya iç savaşını kaybetmesi.almanya devleti ikinci dünya savaşı'nda ilk olarak rusyaya saldırmıştır. *